วิทยาศาสตร์เบื้องหลัง HEXACO
โมเดลบุคลิกภาพที่สร้างจากการวิจัยด้านคำศัพท์ข้ามวัฒนธรรม วัดมิติพื้นฐาน 6 ด้านของบุคลิกภาพมนุษย์
โมเดล HEXACO คืออะไร?
พัฒนาโดย Kibeom Lee (มหาวิทยาลัยคัลการี) และ Michael C. Ashton (มหาวิทยาลัยบร็อค) โมเดล HEXACO เกิดจากการวิเคราะห์คำที่ใช้อธิบายบุคลิกภาพในหลายสิบภาษา — รวมถึงภาษาเกาหลี ฝรั่งเศส อิตาลี เยอรมัน และฮังการี
ตีพิมพ์ในวารสารที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ปี 2000 โมเดลนี้มีการอ้างอิงทางวิชาการมากกว่า 1,000 ครั้ง และระบุมิติหลัก 6 ด้านที่ปรากฏอย่างสม่ำเสมอข้ามวัฒนธรรม
มิติทั้ง 6
ความซื่อสัตย์-ความอ่อนน้อม (Honesty-Humility)
ความจริงใจ, ความยุติธรรม, การหลีกเลี่ยงความโลภ, ความถ่อมตัว
สูง — จริงใจ ยุติธรรม ไม่สนใจการหลอกลวงผู้อื่นเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว
ต่ำ — เต็มใจที่จะบิดเบือนกฎ ประจบสอพลออย่างมีกลยุทธ์ หรือแสวงหาความร่ำรวยและสถานะ
อารมณ์ (Emotionality)
ความกลัว, ความวิตกกังวล, การพึ่งพาผู้อื่น, ความอ่อนไหว
สูง — มีปฏิกิริยาทางอารมณ์ที่เข้มข้น แสวงหาการสนับสนุนจากผู้อื่น สร้างสายสัมพันธ์ทางอารมณ์ที่ลึกซึ้ง
ต่ำ — เย็นชาทางอารมณ์ พึ่งพาตนเอง ไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากความเครียด
ความเปิดเผย (Extraversion)
ความนับถือตนเองในสังคม, ความกล้าหาญทางสังคม, ความเข้าสังคม, ความร่าเริง
สูง — มั่นใจในสถานการณ์ทางสังคม สนุกกับกิจกรรมกลุ่ม โดยทั่วไปมีทัศนคติเชิงบวก
ต่ำ — ชอบกิจกรรมส่วนตัว รู้สึกต้องการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมน้อยกว่า
ความเป็นมิตร (Agreeableness)
การให้อภัย, ความอ่อนโยน, ความยืดหยุ่น, ความอดทน
สูง — เต็มใจประนีประนอม ให้โอกาสผู้อื่น
ต่ำ — มักผูกใจเจ็บ วิจารณ์ข้อบกพร่อง ดื้อรั้นกว่า
ความรับผิดชอบ (Conscientiousness)
การจัดระเบียบ, ความขยัน, ความสมบูรณ์แบบ, ความรอบคอบ
สูง — มีวินัย ใส่ใจรายละเอียด รอบคอบในการตัดสินใจ
ต่ำ — เป็นธรรมชาติมากกว่า สบายใจกับความคลุมเครือและความไม่เป็นระเบียบ
การเปิดรับประสบการณ์ (Openness to Experience)
การชื่นชมสุนทรียะ, ความอยากรู้อยากเห็น, ความคิดสร้างสรรค์, ความไม่ธรรมดา
สูง — สนใจศิลปะ ความคิด และประสบการณ์ใหม่ ๆ
ต่ำ — ชอบสิ่งที่ใช้งานได้จริงและเป็นไปตามแบบแผน
64 ประเภทเกิดขึ้นได้อย่างไร
แต่ละมิติจะได้คะแนนเป็นสูงหรือต่ำ ด้วย 6 มิติ มิติละ 2 ค่า จะได้โปรไฟล์บุคลิกภาพที่แตกต่างกัน 64 แบบ — แต่ละแบบมีชื่อที่สะท้อนถึงการผสมผสานลักษณะเฉพาะตัว
HEXACO vs MBTI vs Big Five
| คุณลักษณะ | HEXACO | MBTI | Big Five |
|---|---|---|---|
| มิติ | 6 | 4 | 5 |
| ประเภท | 64 | 16 | N/A |
| ความซื่อสัตย์-ความอ่อนน้อม | ใช่ | ไม่ | ไม่ |
| การให้คะแนน | ต่อเนื่อง | แบบสองทาง | ต่อเนื่อง |
| ความน่าเชื่อถือแบบทดสอบซ้ำ | สูง | ปานกลาง | สูง |
| การตรวจสอบข้ามวัฒนธรรม | มากกว่า 20 ภาษา | จำกัด | กว้างขวาง |
| การอ้างอิงทางวิชาการ | 1,000+ | จำกัด | 10,000+ |
| พื้นฐานทางทฤษฎี | การศึกษาด้านคำศัพท์ | ทฤษฎีของยุง | คำศัพท์ / สถิติ |
ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดคือ HEXACO มีมิติความซื่อสัตย์-ความอ่อนน้อม — ตัวทำนายที่ทรงพลังของพฤติกรรมในที่ทำงาน การตัดสินใจเชิงจริยธรรม และความไว้วางใจระหว่างบุคคล ซึ่งทั้ง MBTI และ Big Five ไม่ได้วัดอย่างชัดเจน
ประเภทสมอง: พหุปัญญา
อ้างอิงจากทฤษฎีของ Howard Gardner (Frames of Mind, 1983) แบบทดสอบประเภทสมองระบุปัญญาเด่นของคุณจาก 8 ประเภท HEXACO เผยให้เห็นว่าคุณมีพฤติกรรมอย่างไร ส่วนประเภทสมองเผยให้เห็นว่าคุณคิดอย่างไร
เอกสารอ้างอิง
Lee, K., & Ashton, M. C. (2004). Psychometric properties of the HEXACO Personality Inventory. Multivariate Behavioral Research, 39(2), 329–358. DOI
Ashton, M. C., & Lee, K. (2007). Empirical, theoretical, and practical advantages of the HEXACO model. Personality and Social Psychology Review, 11(2), 150–166. DOI
Ashton, M. C., & Lee, K. (2009). The HEXACO–60: A short measure of the major dimensions of personality. Journal of Personality Assessment, 91(4), 340–345. DOI
Ashton, M. C., Lee, K., & Goldberg, L. R. (2007). The IPIP–HEXACO scales. Personality and Individual Differences, 42(8), 1515–1526.
Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. Basic Books.
สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม เยี่ยมชม hexaco.org และ ipip.ori.org